Niegodziwości faryzeuszów – Prawa ustanowione przez ludzi

Niegodziwość faryzeuszów nr 5
Prawa ustanowione przez ludzi

Piątą niegodziwością rabinów jest otwarte uchwalenie nowych praw. Te wymyślone prawa rabiniczne nazywane są takanot („rozporządzenia, reformy”) lub micwot derabanan („przykazania naszych rabinów”)1. Klasycznym przykładem takanah – „rozporządzenia, reformy” – (liczba pojedyncza od takanot) jest mycie rąk, które jest prawem uchwalonym przez rabinów. Skoro rabini uchwalili to prawo i ponieważ Bóg rzekomo nakazał nam być posłusznymi rabinom (przynajmniej zgodnie z Ustnym Prawem), można wypowiedzieć błogosławieństwo: „Błogosławiony jesteś Panie, Królu wszechświata, który uświęciłeś nas Swoim przykazaniami i nakazałeś nam umywać ręce”.

Kiedy wyjaśniłem te pięć nieprawości rabinów mojemu chrześcijańskiemu przyjacielowi, który przestrzegał Tory, zacząłem zdawać sobie sprawę, że to, co było dla mnie drugą naturą, było całkowicie obce komuś niewtajemniczonemu w judaizmie rabinicznym/faryzejskim. Teraz rozumiałem, w jakiej niepewnej sytuacji znajdował się mój przyjaciel. Jako „chrześcijanin przestrzegający Tory” próbował zrozumieć przesłanie Jaszua, wypowiedziane do judejskich i galilejskich Izraelitów 2000 lat temu. Mój przyjaciel nie rozumiał przesłania Jaszua, ponieważ nie znał „Pięciu Nieprawości”, jakie rabini próbowali narzucić Izraelitom w starożytnej Judzie i Galilei. Kiedy przeczytał, że Jaszua zerwał z tradycją starszych umywania rąk, pomyślał, że było to unieważnienie Tory. Dla mnie jednak było oczywiste, że Jaszua wypowiadał się przeciwko faryzejskim prawom stworzonym przez człowieka i w rzeczywistości podtrzymywał Torę. To właśnie miał na myśli, kiedy powiedział: „Czemu i wy postępujecie wbrew przykazaniu Bożemu dla waszej tradycji?” Łamiecie Księgę Powtórzonego Prawa 4:2 i 12:32, dodając do Tory.

Jaszua kontynuuje: „I tak unieważniliście przykazanie Boże przez waszą tradycję.” (Mateusz 15:6 [UBG]). Każąc zajmować się ludowi swoimi ludzkimi prawami, rabini oddalali ludzi od Tory. To przesłanie jest dziś tak samo prawdziwe, jak było 2000 lat temu. We współczesnym Izraelu około 70% Żydów jest „sekularystami”, co oznacza, że nie żyją według Tory. Jeśli zapytasz przeciętnego Izraelczyka, dlaczego wyłączył Torę ze swojego życia, na ogół odpowie ci, że bycie „religijnym” jest zbyt trudne, a Bóg zresztą i tak tego nie chce. Kiedy poprosisz o przykład, zacytuje ci tysiące rzeczy, jakie wymagają rabini, a które nie mają podstaw w Torze. Ci sekularyści nie są głupi. Wiedzą, że te prawa rabiniczne nie pochodzą z Tory, ale zazwyczaj nie zdają sobie sprawy, że istnieje sposób na życie według Tory bez wchodzenia w rabiniczne innowacje. Zatem wylewają dziecko z wodą po kąpieli. Podsumowując – wymagając tych ludzkich praw, rabini odciągają ludzi od Tory.

tłumaczył – Bogusław Kluz

Rozważanie to oparte jest o książkę pt. „Hebrajski Jaszua kontra grecki Jezus”, napisaną przez Nehemia Gordona.

1Przeciwieństwem micwot derabanan „Przykazań Naszych Rabinów” są micwot de’orayta „Przykazania Tory”! Przeciwieństwem takanah „(rabiniczne) rozporządzenie” jest halacha „(Biblijne) Prawo”.

Pobierz to nauczanie w pliku pdf – Ludzkie-prawa.pdf

Niegodziwości faryzeuszów – Tradycje ludzkie

Niegodziwość faryzeuszów nr 4
Tradycje ludzkie

Czwartą winą rabinów jest uświęcenie tradycji lub zwyczajów ludowych. Rabini uważają, że jeśli cała społeczność żydowska robi coś przez dłuższy czas, to wówczas zwyczaj ten, zwany minhag, staje się dla niej obowiązujący. Zasada ta jest zapisana w rabinicznej maksymie minhag yisrael torah hi „Obyczaj Izraela jest prawem”. Właściwie literalnie mówi: „Obyczaj Izraela jest Torą”!1 Klasycznym tego przykładem jest noszenie kippah lub jarmułki. Ta praktyka była nieznana w czasach talmudycznych2. W średniowieczu rozwinął się zwyczaj zakrywania głowy, który po kilkuset latach stał się obowiązujący. Obecnie jednym z najbardziej podstawowych praw rabinicznych jest to, że człowiek nie może przejść więcej niż cztery łokcie (około 2 metry) bez nakrytej głowy ani błogosławić (nawet siedząc) bez nakrytej głowy3. Uświęcone zwyczaje, takie jak te, stanowią bezpośrednie naruszenie Tory, która nakazuje nam:

Nie dodawajcie do słowa, które ja wam nakazuję, ani z niego nie ujmujcie, abyście przestrzegali przykazań Jahwe, waszego Boga, które ja wam nakazuję.
(Powtórzonego Prawa 4: 2)

Ta sama zasada jest powtórzona w Powtórzonego Prawa 12:32.

Cokolwiek wam nakazuję, pilnie wypełniajcie. Nic do tego nie dodasz ani od tego nie ujmiesz.

Naucza nas tego również Księga Przysłów:

Nie dodawaj nic do jego słów, aby cię nie strofował i abyś nie okazał się kłamcą. (Przysłów 30: 6)

Wprowadzanie zwyczajów do Prawa, bez względu na to, jak starożytny jest to zwyczaj, jest pogwałceniem Tory i czyni kłamcami tych, którzy to robią.

tłumaczył – Bogusław Kluz

Rozważanie to oparte jest o książkę pt. „Hebrajski Jaszua kontra grecki Jezus”, napisaną przez Nehemia Gordona.

1Chidushei Ramban, Pesachim 7b [Lub Olam ed. p. 8a]; Beit Yoseph, Orach Chayim 128:6 [vol. 1 p. 111b]; Mishnah Berurah 125:8 [vol. 1 p. 300].

2Talmud podaje rzeczowo:
„Mężczyźni czasami zakrywają głowy, a czasami nie; ale włosy kobiet są zawsze zakryte, a dzieci zawsze mają odkryte głowy”. (Talmud Babiloński, Nedarim 30b).

3Shulchan Aruch, Orach Hayyim 2:6 [vol. 1 pp. 11-12]; Bi’ur Halachah, 91 [vol. 1 p. 248].

Pobierz to nauczanie w pliku pdf – Tradycje_ludzkie.pdf

Niegodziwości faryzeuszów – Irracjonalna Interpretacja

Niegodziwość faryzeuszów nr 3
Irracjonalna Interpretacja

Trzecią winą rabinów jest ich irracjonalna interpretacja. Tora dokładnie nam mówi, jak mamy rozumieć jej słowa. W Księdze Powtórzonego Prawa 31 jest przykazanie, że cały naród Izraela – tj. mężczyźni, kobiety, dzieci i obcy w bramach – musi zgromadzić się w Święto Szałasów (Namiotów) co siedem lat i słuchać czytanej im Tory. Celem tego publicznego czytania Tory jest to, aby Izraelici słuchali, uczyli się i wykonywali Torę:

(12) Zgromadzisz lud: mężczyzn, kobiety, dzieci i obcych, którzy są w obrębie twoich bram, aby słuchali i uczyli się, aby się bali Jahwe, swojego Boga, i pilnowali wypełnienia wszystkich słów tego prawa. (13) Ich synowie, którzy jeszcze nie znają, niech też słuchają i uczą się bać Jahwe, waszego Boga, po wszystkie dni waszego życia na ziemi… (Powtórzonego Prawa 31: 12-13)

Celem tego publicznego czytania było nauczenie Tory przeciętnego człowieka, który by ją słyszał, uczył się jej i wykonywał ją. Musimy pamiętać, że w starożytności, na długo przed drukiem, przeciętny człowiek nie miał w domu Tory. Aby sporządzić sobie kopię Tory, dana osoba musiała mieć środki, by zarżnąć całe stado owiec, aby zrobić sobie pergamin, a następnie zapłacić skrybie, żeby przez około rok siedział i skrupulatnie przepisywał wierną kopię Tory. Dlatego w Księdze Powtórzonego Prawa 17:18 król ma nakazane, by spisał dla siebie kopię Tory; jako król Izraela potrzebuje Tory jako stałego przewodnika po tym, jak rządzić, więc musi mieć pod ręką kopię. Jednak przeciętny Izraelita nie mógł sobie pozwolić na własną Torę, więc jego główny dostęp do Bożych wskazówek miał miejsce podczas publicznego czytania co siedem lat.

Z Księgi Powtórzonego Prawa 31 dowiadujemy się, że Tora została napisana w taki sposób, że była całkowicie zrozumiała dla tych starożytnych Izraelitów poprzez zwykłe słuchanie. Kiedy dzisiaj interpretujemy Pismo, musimy zająć miejsce tych starożytnych Izraelitów, kiedy to słyszeli czytaną im Torę. Oczywiście stoją przed nami wyjątkowe wyzwania, jakich oni nie mieli. Musimy pokonać 3500 lat kultury oraz języka. Chociaż hebrajski jest językiem mówionym we współczesnym Izraelu, to jednak hebrajski z Pisma jest zupełnie inny i musimy rozumieć ten język tak, jak był używany, gdy nadano Torę. Gdy już pokonamy różnice kulturowe i językowe, musimy zadać sobie pytanie: „Jak w czasach Mojżesza starożytni Izraelici rozumieli Torę?”. Żadna interpretacja, która nie jest oczywista dla starożytnego pasterza izraelskiego, słuchającego publicznego czytania, nie może być zgodna z zamysłem Tory.

Problem polega na tym, że rabini interpretują Pismo, używając czegoś, co dziś znane jest jako interpretacja midraszowa1. Interpretacja midraszowa polega na wyjęciu słów z kontekstu i nadawaniu im (wciskaniu w nie) znaczenia. Dobrym tego przykładem jest Księga Wyjścia 23:2, która mówi:

Nie idź za większością, aby wyrządzić zło, i nie zeznawaj w sprawie, ulegając [zdaniu] większości, by naginać [sąd]. (Księga Wyjścia 23:2)

Ten werset oznacza, że nie powinniśmy zaświadczać, iż jakaś osoba jest winna tylko dlatego, że wszyscy inni mówią, że jest winna; byłoby to wypaczeniem sprawiedliwości. Musimy świadczyć o prawdzie, jakakolwiek by ona była, nawet jeśli jesteśmy jedynym głosem rozsądku. Rabini biorą ten sam werset i wyprowadzają z niego zupełnie inną zasadę. Arbitralnie usuwają słowa z początku i końca wersetu jak poniżej:

Nie idź za większością, aby wyrządzić zło, i nie zeznawaj w sprawie, ulegając [zdaniu] większości, by naginać [sąd]. (Księga Wyjścia 23:2)2

Pozostaje im „ulegając zdaniu większości”. Pozbawione pierwotnego kontekstu, słowa te są „interpretowane” jako przykazanie, aby „iść za większością”. Cokolwiek mówi większość rabinów, jest wiążące, ponieważ Exodus 23:2 mówi, aby iść za większością. Nieważne, że to, co w rzeczywistości mówi Księga Wyjścia 23:2, to niepodążanie za większością, ale dążenie do tego, co jest prawdą. Nie ma to znaczenia, ponieważ rabini mają przywilej „interpretowania” według własnego uznania. Taka praktyka wyrywania słów z kontekstu i przekręcania ich znaczenia jest typowa dla rabinicznego podejścia do Pisma. Mówiąc wprost, takie podejście nie jest „interpretacyjne”, lecz raczej „twórcze”. Wykorzystuje wyrywki, aby stworzyć nowe znaczenie, które normalnie nie wyłania się ze słów Pisma.

tłumaczył – Bogusław Kluz

Rozważanie to oparte jest o książkę pt. „Hebrajski Jaszua kontra grecki Jezus”, napisaną przez Nehemia Gordona.

1Interpretacja „midraszowa” jest czasami nazywana w naszym języku interpretacją „hermeneutyczną” lub „homiletyczną”.

2Talmud babiloński, Baba Metsia 59b. „Przykazanie”, by przestrzegać większości rabinów, jest w rzeczywistości fundamentalną koncepcją frazeizmu. Majmonides wyjaśnia, że jeśli toczy się debata pomiędzy 1001 rabinami a 1000 proroków na temat interpretacji jakiegokolwiek prawa, to trzeba być posłusznym naukom 1001 rabinów. Zobacz dalej Dodatek 3.

Pobierz to nauczanie w pliku pdf – Irracjonalna-interpretacja.pdf

Niegodziwości faryzeuszów – Autorytet faryzeuszów

Niegodziwość faryzeuszów nr 2
Autorytet Faryzeuszów

Drugą podstawową zasadą judaizmu rabinicznego/faryzejskiego jest przekonanie, że rabini mają absolutny autorytet w interpretowaniu Pisma, a to, co mówią w sprawach religijnych, jest wiążące, nawet jeśli wiadomo, że jest to nieprawdziwe. Najlepiej wyraża to rabiniczna doktryna mówiąca, że jeśli rabini mówią, że prawo to lewo lub lewo to prawo, to należy ich przestrzegać1. Kiedy dorastałem, był to problem, z jakim borykałem się na co dzień. Ciągle przychodziłem do moich rabinów i protestowałem, że ta czy inna „interpretacja” w Talmudzie zdawała się być sprzeczna z wyraźnymi słowami Pisma. Wielokrotnie mówiono mi, że rabini tak to zinterpretowali i nie mamy prawa tego kwestionować.

Pewnego dnia jeden z moich rabinów kazał mi usiąść, aby przekonać mnie o absolutnym autorytecie rabinów. Zaczął mi opowiadać historię rabina Eliezera, która pojawia się w Talmudzie Babilońskim, traktat Baba Metsia, strona 59b. Rabin Eliezer był największym z mędrców rabinicznych i nauczycielem legendarnego rabina Akiwy. Pewnego dnia rabin Eliezer wdał się w debatę z resztą rabinów na temat pewnych niuansów prawa rabinicznego. Rabin Eliezer utrzymywał, że pewien rodzaj pieca nie może powodować rytualnej nieczystości, podczas gdy wszyscy inni rabini twierdzili, że może2. Talmud podaje, że „tego dnia rabin Eliezer wysunął każdy możliwy argument”, ale nie mógł przekonać pozostałych rabinów. Rabin Eliezer był bardzo sfrustrowany. Jego rzeczowe argumenty wyraźnie dowodziły, że miał rację, lecz to nie wystarczyło, by przekonać innych rabinów do zmiany orzeczenia. Co miał zrobić? W desperacji rabin Eliezer powołał się na cud. Krzyknął: „Jeśli mam rację, niech drzewa to udowodnią!” Wszyscy rabini w szkole nagle usłyszeli wielki hałas, a kiedy wyjrzeli na zewnątrz, zobaczyli cały sad drzew w niewytłumaczalny sposób wyrywanych i wzbijających się w powietrze. Rabini byli pod wielkim wrażeniem, ale zwrócili się do rabina Eliezera i powiedzieli: „Nie słuchamy drzew”. Rabin Eliezer spróbował ponownie. Krzyknął: „Jeśli mam rację, niech rzeka to udowodni!” Wszyscy w szkole wybiegli na zewnątrz i byli świadkami, jak wielka rzeka zaczęła płynąć wstecz. Rabini byli teraz pod ogromnym wrażeniem, ale zwrócili się do rabina Eliezera i powiedzieli: „Nie słuchamy rzek”. Rabin Eliezer cały się już gotował i krzyczał: „Jeśli mam rację, niech ściany szkoły to udowodnią”. Mury szkoły natychmiast zaczęły się zapadać. Rabini zwrócili się do rabina Eliezera i powiedzieli: „Nie słuchamy murów”. Rabin Eliezer odchodził już od zmysłów i w końcu krzyknął: „Jeśli prawo się ze mną zgadza, niech zostanie to udowodnione z Nieba!”. W tym momencie wszyscy obecni w szkole usłyszeli głos z nieba mówiący: „Dlaczego spieracie się z rabinem Eliezerem, skoro we wszystkich sprawach prawo się z nim zgadza!” Rabini ponownie byli pod wrażeniem, ale zwrócili się do rabina Eliezera i powiedzieli: „Przepraszamy, nie słuchamy Nieba”. Kiedy mój rabin opowiadał mi tę historię, otworzył Księgę Powtórzonego Prawa 30:12, która tak mówi o Torze „nie ma jej w niebie”. Oczywiście to zdanie jest częścią wersetu, który mówi, że nie mamy wymówki, aby nie podążać za Torą, ponieważ nie jest ona w niebie ani za morzem, ale w naszych sercach i ustach. Izraelici właśnie usłyszeli Torę bezpośrednio od Mojżesza i dokładnie wiedzieli, co ona oznacza, więc nie było żadnych wymówek, aby nie żyć według niej. Jednak ten sam werset został użyty przez rabinów jako dowód dla rabina Eliezera, dlaczego nie powinni słuchać Stwórcy w sprawach Tory. Kiedy Tora została nadana, nie było jej już w niebie i dlatego Bóg nie miał nic do powiedzenia w kwestii jej interpretacji. Wniosek mojego rabina z tego wszystkiego był taki, że interpretacje rabinów zastąpiły nawet bezpośredni dekret samego Boga, więc kim byłem ja, żeby ich kwestionować. Kiedy mój rabin skończył wyjaśniać mi te rzeczy, zwróciłem się do niego i podziękowałem mu. Powiedziałem mu, że to wszystko, co chciałem usłyszeć. Wcześniej miałem wątpliwości co do Prawa Ustnego i rabinów, ale teraz wiedziałem na pewno, że to nie pochodzi od Boga.

Później, gdy byłem starszy, przeczytałem tę samą historię o rabinie Eliezerze bezpośrednio z Talmudu i zauważyłem, że ma kontynuację. Po sporze między rabinami i rabinem Eliezerem jeden z rabinów szedł przez las, kiedy spotkał proroka Eliasza (rabini wierzą, że Eliasz nigdy nie umarł i że często się z nimi komunikuje)3. Rabin ten zapytał się Eliasza, co powiedział Bóg, kiedy usłyszał, jak rabini ze szkoły głosili, że nie słuchają nieba. Eliasz wyjawił, że w tym momencie Stwórca zaśmiał się i powiedział: banai nitschuni banai nitschuni „Moi synowie mnie pokonali! Moi synowie mnie pokonali!” (Talmud Babiloński, Baba Metsia 59b)4.

tłumaczył – Bogusław Kluz

Rozważanie to oparte jest o książkę pt. „Hebrajski Jaszua kontra grecki Jezus”, napisaną przez Nehemia Gordona.

1Midrasz tak mówi w odniesieniu do autorytetu rabinów:

Nawet jeśli mówią ci, że prawo to lewo lub lewo to prawo, musisz być im posłuszny. (Sifre Deuteronomy §154 na temat Deuteronomy 17:11 [Finkelstein ed. p. 207; porównaj z tłumaczeniem Hammer’a p. 190]).

Przeczytaj także Rasziego na temat Deuteronomy 17:11 [Mosad Harav Cook ed. p. 151; Isaiah and Sharfman Translation p. 163]. O tym mówił prorok: Biada tym, którzy zło nazywają dobrem, a dobro złem; którzy ciemność uważają za światłość, a światłość za ciemność; którzy gorycz uważają za słodycz, a słodycz za gorycz! (Izajasz 5:20)

2Historia rabina Eliezera jest powszechnie znana jako „Piec Achnai”, gdyż tak nazywał się ten typ pieca.

3Rzeczywiście, podczas rabinicznego obrzezywania stawiają puste krzesło dla Eliasza; a w przededniu Paschy istnieje tradycja, by otwierać drzwi, aby mógł wejść Eliasz.

4Więcej na temat tego incydentu z rabinem Eliezerem znajdziecie w Dodatku 3.

Pobierz to nauczanie w pliku pdf – Autorytet-faryzeuszów.pdf